Het afgelopen jaar zijn er 330 meldingen gedaan van een vermoeden van een misstand op het werk (klokkenluidersmelding) bij een Nederlandse bevoegde autoriteit. Daarnaast kwamen er 29 meldingen binnen bij het Huis voor Klokkenluiders van melders die zich persoonlijk onheus behandeld voelen, na het doen van een melding bij hun eigen werkgever. De toename van het aantal meldingen past in de trend die het Huis voor Klokkenluiders de afgelopen drie jaar ziet. In 2024 meldden 183 mensen een vermoede misstand bij een daartoe bevoegde autoriteit en in 2023 waren dat 85 mensen.
De meldingen gaan over een groot aantal verschillende zaken zoals witwassen, productveiligheid, verkeerd omgaan met persoonsgegevens, fraude of consumentenbescherming. 108 van de meldingen zijn in onderzoek genomen, waarvan er 22 zijn afgerond
Wet bescherming klokkenluiders (Wbk)
De melders krijgen bescherming vanuit de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk). Sinds de invoering van de Wbk in 2023, kunnen vermoedens van maatschappelijke misstanden en overtreding van bepaalde regels die in de Europese Unie gelden – zogeheten schendingen van het Unierecht - direct worden gedaan via de meldkanalen van toezichthouders die hier in de wet voor zijn aangewezen. 221 van de 330 meldingen gingen over een mogelijke schending van het Unierecht. De overige 109 betroffen mogelijke maatschappelijke misstanden.
In de Wbk zijn negen bevoegde autoriteiten aangewezen waar een klokkenluider terecht kan als hij niet intern bij de eigen werkgever wil melden. Die negen autoriteiten behandelen de klokkenluider en de melding volgens verplichte wettelijke regels van de Wbk. Denk aan de inrichting van de meldkanalen, de vertrouwelijke omgang met meldingen en een wettelijke reactietermijn. Ook overtredingen met betrekking tot de Europese richtlijn (schending van Unierecht) mogen sinds de Wbk worden gemeld bij de toezichthouders.
Negen wettelijk aangewezen autoriteiten
In Nederland zijn, naast het Huis voor Klokkenluiders, de Autoriteit Consument en Markt, de Autoriteit Financiële Markten, de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, de Autoriteit Persoonsgegevens, De Nederlandsche Bank, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Nederlandse Zorgautoriteit in de wet aangewezen als toezichthouder. Het Huis voor Klokkenluiders coördineert en rapporteert namens alle autoriteiten, onder meer richting het ministerie van Binnenlandse Zaken. Onderling zijn ook afspraken gemaakt over doorverwijzing naar elkaar, zodat melders geen spoorzoekers worden.
Andere instanties
Melders kunnen ook bij andere instanties een melding doen als dat meer op het terrein van hun werkveld ligt, zoals bij de Onderwijsinspectie, Mores voor de culturele sector of bij een vakbond. Omdat deze instanties niet verplicht zijn om zich aan de regels van de Wbk te houden, zijn zij niet meegenomen in de rapportage.