De commissaris en integriteit

Over integriteitsbeleid, integriteitsschendingen en de rol van commissarissen

Integriteitsbeleid

Elke organisatie, of deze zich nou in het private of (semi-)publieke domein bevindt,  heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid die voortvloeit uit de positie die de organisatie heeft in de maatschappij, uit de producten of diensten die de organisatie levert en uit de relatie met de personen en partijen met wie de organisatie samenwerkt. Gegeven de veelheid aan belangen krijgt ook elke organisatie te maken met belangentegenstellingen en situaties waarin keuzes moeten worden gemaakt en prioriteiten moeten worden gesteld. De organisatie is het aan zichzelf en de omgeving verplicht om op een integere wijze om te gaan met belanghebbenden. Dat gaat niet vanzelf, daar is bewust beleid voor nodig. Bedrijven die het belang van integriteit onderkennen en bijbehorende maatregelen treffen, functioneren beter en genieten meer vertrouwen van klanten, beleggers en medewerkers en hebben een betere reputatie op de arbeidsmarkt. Integriteitsbeleid draagt tevens bij aan sociale veiligheid en helpt daarmee om bijvoorbeeld het risico op ziekteverzuim ten gevolge van psychosociale arbeidsbelasting te beperken. Integriteitsbeleid helpt om integer handelen te bevorderen en integriteitsschendingen en maatschappelijke misstanden te voorkomen.

Betrokkenheid bij een integriteitsschending

Betrokkenheid van een organisatie bij een (vermeende) integriteitschending kan enorme consequenties hebben. Het kan leiden tot reputatieschade, schade voor operationele processen en financiële schade voor de organisatie. Een integriteitsschending kan daarnaast persoonlijke gevolgen hebben voor de commissaris. Deze kan bijvoorbeeld aansprakelijk gesteld worden voor de ontstane schade. Een integriteitsschending kan ook leiden tot het moeten aftreden van een bestuurder en/of een commissaris, en zelfs discontinuïteit van de onderneming tot gevolg hebben. Risico’s gekoppeld aan niet integer handelen in en door de onderneming zijn dus van strategisch belang.

De rol van commissarissen

Als commissaris vraagt u zich wellicht af wat uw rol is ten aanzien van het integriteitsbeleid van de organisatie waarop u toezicht houdt. Bent u daarvan voldoende op de hoogte? En weet u welke rol u daarin als commissaris heeft, zowel in formele als meer informele zin?

Weet u voldoende?

Als toets kunt u zich afvragen in hoeverre u in staat bent om de volgende vragen voor uzelf, maar beter nog, in gezamenlijkheid met uw collega-commissarissen te beantwoorden:

  1. Is het voor iedereen in de organisatie duidelijk welke waarden en normen de organisatie hanteert, wat integer handelen en gewenst gedrag is?
  2. Hebben we zicht op de mate, waarin de organisatiecultuur en het integriteitsbeleid integer handelen ondersteunen en uit welke elementen het integriteitsbeleid bestaat?
  3. Hebben we ervoor gezorgd dat signalen van mogelijke integriteitschendingen kunnen worden gemeld in een veilig meldklimaat?
  4. Hebben het bestuur en de RvC een proces om in een dilemmasituatie op een goede manier tot besluiten te komen en is hier ook ervaring mee opgedaan?
  5. Hoe ziet de governance rondom integriteit er uit?

Iedere commissaris zou het antwoord op deze en vergelijkbare vragen moeten kunnen geven. Als u dat kunt, dan bent u vermoedelijk al goed geïnformeerd over en betrokken bij het integriteitsbeleid. Als dat niet lukt, dan is er nog werk aan de winkel!