Onderzoek - 2

Verzoeken tot onderzoek naar bejegening en misstanden in 2025

De doorloopsnelheid van deze fase is mede afhankelijk van de mogelijkheid en snelheid waarmee een verzoeker de gevraagde stukken voor de toets kan aanleveren en de op dat moment beschikbare onderzoekcapaciteit binnen het Huis. In deze fase wordt nog geen contact opgenomen met de werkgever. Dit om de vertrouwelijkheid niet te schaden in het geval besloten wordt geen onderzoek uit te voeren ter bescherming van de potentiële klokkenluider. Immers het risico dat een verzoeker dan alsnog kan worden benadeeld is aanwezig.

In 2025 heeft de afdeling Onderzoek 43 inhoudelijke onderzoektoetsen uitgevoerd, afkomstig van 35 verzoekers*. Deze onderzoektoetsen hebben na zorgvuldige afweging uiteindelijk niet geleid tot de beslissing om over te gaan tot onderzoek, omdat het Huis niet bevoegd is omdat een werkrelatie ontbreekt of omdat er geen sprake was van een vermoedelijke misstand van maatschappelijk belang volgens de Wbk. Dat heeft er mee te maken dat het soms gaat om een individueel arbeidsgeschil, of dat het verzoek een organisatie betreft die uitgezonderd is van de Wbk (zoals inlichtingendiensten en de rechterlijke macht). De afdeling Onderzoek heeft ook verzoeken tot onderzoek afgewezen omdat de melding al eerder beoordeeld is, of omdat een zaak niet-onderzoekbaar en/of niet proportioneel is. Als niet wordt voldaan aan de wettelijke kaders krijgt de verzoeker een afwijzing, hoe betreurenswaardig de situatie voor de verzoeker soms ook is. In een aantal gevallen kunnen de collega’s van Advies de verzoeker toch verder helpen. 

* Verzoekers hebben soms meerdere verzoeken tot onderzoek ingediend. Omgekeerd is een aantal verzoeken door meerdere verzoekers gezamenlijk ingediend.

Onderzoeken

Naast de beoordeling van de vele verzoeken tot onderzoek, liepen er in totaal vijf onderzoeken in 2025. Vier onderzoeken zijn eind 2024 gestart en liepen in 2025 door. Het vijfde onderzoek is eind 2025 afgerond en gepubliceerd. Dat betrof een verkort onderzoek naar de rechtmatigheid van een detacheringsconstructie bij een ministerie. De afdeling Onderzoek concludeert onder meer dat sprake is van overtreding van regels voor gelijke behandeling van ter beschikking gestelde arbeidskrachten.

Eigen externe onderzoeken door werkgevers

In toenemende mate blijkt uit de verzoeken in 2025 dat de werkgever naar aanleiding van een (interne) melding actie onderneemt door een (extern) onderzoek in te stellen. Dat is vooral het geval wanneer sociale veiligheid in het geding lijkt. Het Huis wordt als extern meldkanaal dan soms gevonden als de verzoeker van mening is dat dergelijke onderzoeken niet afdoende zijn.
 

Rechtsbescherming van melders

Verzoekers die de afdeling vragen om een onderzoek, bevinden zich vaak in de situatie dat er ook een rechtszaak aanhangig is. Het Huis besluit dan vaak eerst de uitspraak van de rechter af te wachten (indien deze in de nabije toekomst te verwachten is). Zeker in die gevallen waarin het een verzoek om onderzoek naar benadeling betreft en dit tegelijk ook onderwerp is van de rechtszaak. Het is niet zinvol om parallel aan een rechtszaak een onderzoek te doen ten aanzien van die onderdelen die inhoudelijk hetzelfde zijn als de vraag die voorligt bij de rechter. De verzoeker wordt hiervan altijd op de hoogte gesteld. Dit leidt dan automatisch tot een langere doorlooptijd van de beoordeling van het verzoek.