4. Vier clusters van integriteitsrisico's en integriteitsschendingen
In organisaties kunnen 4 clusters onderscheiden worden waarop integriteitsrisico’s zich voordoen die kunnen leiden tot integriteitsschendingen.
Het ontstaan en de effecten van niet integer handelen
Zoals uit de beschrijvingen blijkt worden de handelingen geïnitieerd en/of uitgevoerd door de organisatie, of meer vanuit het individu. De effecten van het handelen zijn organisatorisch van aard, of meer persoonlijk. Dat resulteert in het volgende overzicht:
4 clusters van integriteitsrisico's
De vier kwadranten in dit schema zijn de vier hiervoor genoemde clusters waarop integriteitsrisico’s zich kunnen voordoen. De cirkelvormige pijlen illustreren dat er vaak overlap is, dat vormen in elkaar over gaan en dat in een specifieke situatie vaak meerdere schendingen zich tegelijkertijd voordoen.
De assen laten het volgende zien:
Op de verticale as: schendingen in relatie tot ‘uitvoering’ en ‘transacties’ (onderste helft) ontstaan vaker door het handelen door/namens de organisatie (veelal gericht op het behalen van een financieel belang), terwijl schendingen in relatie tot ‘gedrag en ‘posities’ (bovenste helft) vaak ontstaan door het handelen van een individu.
Op de horizontale as: schendingen in relatie tot ‘uitvoering en ‘gedrag’ (rechter helft) leiden vaak meer tot schade aan personen (fysieke en sociale onveiligheid), terwijl schendingen in relatie tot ‘transacties’ en ‘posities’ (linkerhelft) meer tot schade voor de eigen en/of andere organisaties (het collectief) leiden.
We maken hier onderscheid tussen handelen door de organisatie of een individu en effecten van organisatorische/collectieve danwel van persoonlijke aard. We merken daarbij op dat elke integriteitschending vrijwel alle elementen in zich heeft. Vooral als we kijken naar de gehele context en niet alleen naar de korte maar ook de langere termijn. Uiteindelijk leiden integriteitsschendingen ook altijd tot maatschappelijke schade. Om te kunnen categoriseren kijken we echter naar de primaire herkomst van het handelen en de primaire effecten.
