2. Integriteitsrisico's en integriteitsschendingen

Het belang van integer handelen

Regels zijn er niet voor niets. Ze zijn bijvoorbeeld bedoeld om veiligheid (sociaal en fysiek) te waarborgen, om een gelijk speelveld te creëren, ervoor te zorgen dat opdrachten gegund worden aan de beste partij, en om ervoor te zorgen dat mensen om de juiste redenen op een positie terecht komen. Regels zijn er (ook) om de doelen van de organisatie te realiseren.

Organisaties die hechten aan een integere bedrijfsvoering en reputatie zullen dat actief willen bevorderen en uitdragen. Zowel in relaties met werknemers als in contacten met externe relaties en andere belanghebbenden. Op die manier worden de belangen van betrokkenen zo goed mogelijk gewaarborgd.

Er zijn verschillende factoren en risico’s die het integer handelen in en door de organisatie in gevaar kunnen brengen. Dat kan variëren van het overtreden van een specifiek wetsartikel door de organisatie tot het vertonen van grensoverschrijdend gedrag door een leidinggevende. En alles daartussenin.

Integriteitsschending is soms een misstand

Als morele waarden en normen en wet- en regelgeving niet worden nageleefd kunnen de gevolgen net zo divers van aard zijn als de (gedrags- en/of wettelijke) regels waarop ze betrekking hebben. Die gevolgen kunnen een bedreiging vormen voor de fysieke of sociale veiligheid van medewerkers of andere belanghebbenden (afnemers, consumenten, cliënten, patiënten, leveranciers, omwonenden). Of ze kunnen een bedreiging vormen voor de financiële stabiliteit en het voortbestaan van de eigen organisatie of andere organisaties. Voor medewerkers kan hun baan en bestaanszekerheid in gevaar komen. Vaak treden meerdere effecten tegelijkertijd op.

Bij een integriteitsschending kan afhankelijk van de reikwijdte en gevolgen sprake zijn van een maatschappelijke misstand.

Zowel de voor- als de nadelen kunnen op individuele personen als op de organisatie als geheel betrekking hebben. De motieven om niet-integer te handelen kunnen van persoonlijke of meer organisatorische en financieel-economische aard zijn.

Hierom bestaat er behoefte om de verschillende verschijningsvormen van integriteitsschendingen te categoriseren, met als achterliggende gedachte om er meer grip op te krijgen.