Voorwoord

Preventie, advies en onderzoek onder één dak

In 2025 meldde een medewerker uit een zorginstelling zich bij het Huis voor Klokkenluiders omdat zij tekortkomingen in de patiëntveiligheid had aangekaart binnen de organisatie, maar daar niets mee werd gedaan. Ook meldde zich een ambtenaar die mogelijke belangenverstrengeling binnen zijn organisatie aan de orde wilde stellen. En een werknemer van een bedrijf had vermoedens over financiële fraude, maar vreesde voor zijn baan als hij dat zou melden. Deze en andere verhalen laten zien dat achter iedere melding een persoonlijk verhaal schuilgaat van iemand die een moeilijke keuze heeft gemaakt: spreken of zwijgen.

Met dit jaarverslag schetsen we een beeld over het aantal en de aard van de meldingen die ons bereikten, de wijze waarop wij melders en adviesvragers hebben ondersteund en de inzichten die daaruit zijn voortgekomen voor de verdere versterking van een veilige en open meldcultuur in Nederland.Bij het Huis zien wij een forse toename in het aantal contacten en hulpvragen. Over heel 2025 werd het Huis meer dan 3.000 keer benaderd door werknemers, vertrouwenspersonen en organisaties. Dat is een verdubbeling ten opzichte van twee jaar geleden. Deze toename onderstreept het belang van de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) en het Huis. Het Huis voor Klokkenluiders heeft binnen het integriteitslandschap een centrale positie en treedt graag op als kennisautoriteit op het gebied van integriteit in werkrelaties en de Wbk. We doen dit voor mensen én organisaties. Met onder meer advies, interventies, met brochures en tools. En, als het echt niet anders kan, met onderzoek.

In 2025 namen bijna 700 mensen, die een misstand op het werk vermoedden, contact op met het Huis voor advies

Toename aantal adviesverzoeken

Het afgelopen jaar zijn er bijna 700 nieuwe adviestrajecten gestart met mensen die een concrete misstand op het werk vermoedden. Het Huis ondersteunt hen in eerste instantie door het bieden van een luisterend oor en met gericht advies hoe ze hun zorgen intern bij hun werkgever, vertrouwenspersoon of integriteitscommissie aan de orde kunnen stellen. Of we geleiden hen – afhankelijk van het terrein van de door hen vermoede misstand – door voor extern onderzoek door het Huis als bevoegde autoriteit of door een van de andere bevoegde autoriteiten zoals de Autoriteit Persoonsgegevens en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Zo zorgen we er voor dat klokkenluiders geen spoorzoekers hoeven te zijn.

Gedurende het jaar 2025 had het Huis 90 concrete klokkenluiders- zaken onderhanden, waar het Huis verzoekers intensief en soms ook langdurig adviseert. Het betreft hier geen verzoeken tot onderzoek maar adviesverzoeken en deze zaken werden door het Huis aangemerkt als een vermoeden van een maatschappelijke misstand. Daarbij gaat het onder meer om meldingen vanuit de jeugdzorg, het opgeven van onjuiste informatie bij het aanvragen van subsidies, en het niet naleven van veiligheidsvoorschriften.

Het Huis ziet dat ongeveer 90% van de adviesverzoekers een vorm van benadeling ervaart zoals (dreigend) ontslag of het niet verlengen van een arbeidscontract. Wanneer een melder benadeeld wordt, moet hij overigens nog steeds zelf actie ondernemen om een juridisch traject te starten tegen de werkgever voor individueel rechtsherstel. Wel heeft de Hoge Raad in 2025 op grond van de Wbk uitgesproken dat daarbij een omgekeerde bewijslast geldt; de werkgever moet bewijzen dat er geen sprake is geweest van benadeling. Het Huis kan melders voor kosteloze rechtsbijstand doorverwijzen naar de Raad voor de Rechtsbijstand en/of voor Psychosociale Ondersteuning. In 2025 ging het om respectievelijk 38 en 14 doorverwijzingen.

Ongeveer 90% van de advies- verzoekers ervaart een vorm van benadeling na het doen van een melding

Ondersteuning en advies aan werkgevers

Het zijn niet alleen medewerkers die contact met ons opnemen. Het Huis krijgt ook veel vragen van werkgevers: directeuren, bestuurders en raden van commissarissen (RvC). Dat zijn zowel vragen over hoe – in het algemeen, dus niet in concretezaken – om te gaan met meldingen, als ook of de bestaande meldregeling en instrumenten op orde zijn. Het Huis heeft hiervoor een integriteitsscan (IntegriteitsWijzer) ontwikkeld en diverse handreikingen voor werkgevers opgesteld.

Dat er nog een wereld te winnen is, blijkt uit het feit dat lang niet alle werkgevers in Nederland een meldprocedure hebben die voldoet aan de eisen van de Wbk en 10% van de werkgevers in het geheel geen meldprocedure heeft*. Daarom is het essentieel dat de Tweede en daarna de Eerste Kamer in 2022 hebben ingestemd met een aanpassing van de wet. Daarmee worden de taken van het Huis uitgebreid en krijgt het Huis, in het belang van de klokkenluiders en de samenleving, meer bevoegdheden om op te treden wanneer dat nodig is. Deze wetswijziging wacht nog op uitvoering.

*Werkgevers Enquête Arbeid, tweejaarlijkse enquête uitgevoerd door TNO, Zie voor vergelijkbare uitkomst ook De Nederlandse Corporate Governance Code, december 2025, Rapport monitoring boekjaar 2024, p. 64

Iedereen kan op het werk geconfronteerd worden met ernstige zaken. De vraag is wat je met deze informatie doet.

Klokkenluider ben je niet, dat word je

Vaak zijn het juist zeer betrokken en loyale werknemers die melding maken van zaken die niet goed gaan. In een gezonde bedrijfs- en organisatiecultuur wordt dat gewaardeerd en gestimuleerd. Maar in organisaties waar tegenspraak niet wordt gewaardeerd, of waar onder financiële, politieke of commerciële druk wettelijke en interne voorschriften terzijde worden geschoven, vergt het melden van een mogelijke misstand veel moed. Het Huis doet er alles aan om het melden voor potentiële klokkenluiders zo goed mogelijk te laten verlopen. Klokkenluiders verdienen daarbij ondersteuning en bescherming, omdat zij melden in het maatschappelijk belang.

Eind 2025 nam ik als nieuwe voorzitter van het bestuur van het Huis het stokje over van Wilbert Tomesen die zich vanaf 2018 onvermoeibaar heeft ingezet voor de bescherming van klokkenluiders in Nederland. Ik ben zeer gemotiveerd om mij, samen met mijn collega’s, hiervoor in te zetten. Zowel door gericht advies, onderzoek waar nodig en op termijn ook toezicht en handhaving. Daarnaast zullen we ons blijven richten op het versterken van integriteit in bedrijven en andere organisaties en daarbij het goed functioneren van de reeds bestaande meldregelingen bevorderen.

Cornelis van der Werf, voorzitter Huis voor Klokkenluiders